بود در كشور افسانه كسي،

شهره در "نه" گفتن!:

نام مي خواهي؟ ـ نه

كام مي جويي؟ ـ نه

تو نمي خواهي يك تاج طلا بر سر؟ ـ نه

تو نمي خواهي از سيم قبا در بر؟ ـ نه

مذهب ما را مي داني؟ ـ نه

خط ما را مي خواني آيا؟ ـ نه

نه، به هر بانگ كه برپا مي شد

نه، به هر سر كه فرو مي آمد

نه، به هر جام كه بالا مي رفت

نه، به هر نكته كه تحسين مي شد

نه، به هر سكه كه رايج مي گشت

روزي آيينه به دستش دادند

ـ مي شناسي او را؟

ـ آه، آري خودِ اوست

مي شناسم او را.

گفته شد ديوانه ست

سنگسارش كردند.

هـوا، هـوای بهار است و باده، باده ناب

به خنده خنده بنوشيم جرعه جرعه شراب

در اين پياله ندانم چه ريختی ای دوست

كه خوش به جان هـم افتاده اند آتش و آب

بنفشه موی من ای آفـتاب صبح بهار

مرا به جامی از اين آب آتشين درياب

به جام هستی ما اي شراب عشق بجوش

به بزم ساده ما اي چـراغ مـاه بتاب

٭٭٭

گل اميد من امشب شكفته در بر من

بيا و يک نفس اي چشـم سرنوشت بخواب

آن روز ديده بودم اين فتنه ها كه برخاست      كز سركشي زماني با ما نمي نشســتي

حذف هاشمي دارد با نزديك شدن انتخابات خبرگان جدي مي شود. كاملا قابل پيش بيني بود و به گمان من هنوز اول عشق است و ماجراي تشنج در سخنراني او در قم هم يكي از گامهاي ابتدايي است. كاري مي كنند كه توان ماندن برايش نماند و خود كنار بكشد.

بعضي ها حذف هاشمي را حذف انقلاب خوانده اند! اينطور نيست. انقلاب ادامه دارد و چون ماهيت حذفي دارد هنوز خيلي هاي ديگر را هم حذف مي كند. مگر بازرگان و بني صدر و منتظري، حذف شده هاي درشت سالهاي پيش، كه هركدام نماينده نگاه و خواست بخشي از مردم بودند، از اصحاب همين انقلاب نبودند؟ مگر وقتي در همين مراحل بودند و تازه زمزمه هاي كنارگذاشتن شان بلند مي شد، به سادگي قابل باور بود كه بهانه هايي كه به كار گرفته مي رفت اثر كند، و روزي قافله انقلاب بدون آنها راه خود را بگيرد و برود؟ آنها هم در زمان خود، محبوب و محترم و موجـّه بودند و تا چند ماه قبل از حذفشان، اين مطلب براي اكثر مردم باورنكردني و غير محتمل مي نمود.

البته قصه هاشمي تفاوتهايــي دارد اما به نظرم از این فرمولي پيروي مي كند كه مي گويم: درباره همين سه نفري كه گفتم، كه هرسه تا قبل از مغضوبيت شان به نوعي در قدرت بودند، زماني كه صرف سرنگوني شان شد تناسبي داشت با زماني كه از انقلاب و حضور آنها در نظام پس از انقلاب مي گذشت. هرچند دو نفر اول، تقريبا تمام دوره مسئوليت شان بحراني گذشت. بازرگان، تنها نه ماه در قدرت بود، با دو سه هفته پاياني بسيار بحراني. و البته تا مدتي بعد از آن هم در مجلس اول فعال بود، تا مجلس دوم كه ديگر مجال حضور نيافت. بني صدر، دو سال و نيم داخل حكومت بود، با سه چهار ماه پاياني طوفاني و بحراني. و منتظري ده سال همراه آقايان بود و هشت نه ماه آخر حضورش به بحران و پرونده سازي و بهانه جويي گذشت. با اين حساب هاشمي 8-27 ساله! بي شك دو سه سالي زمان مي طلبد براي آب شدن. دوره اي كه از هفته هاي منتهي به انتخابات پارسال شروع شده و احتمالا با انتخابات امسال وارد مرحله جديدي مي شود.

و به گمان من راه فراري هم برايش نيست و اگر تصميم به عقب نشيني هاي بزرگ هم بگيرد براي رهايي از مهلكه، كارساز نخواهد بود. كه صدايش تا مي رسد، طنيني دارد و مانعي است براي تك صدايي اي كه با شدت و مهابت در راه است.

اين ترم براي گذراندن 2واحد درس كارورزي رفتم مركز درمان و بازتواني معتادان خودمعرف شهرستان يزد. دوره خوب اما بسيار سختي بود. براي من پاستوريزه كه جز با ابرار و اخيار و ابدال و نيكان و فرهيختگان و بچه گان مثبت سروكار نداشتم هيچ در همه عمر، سركله زدن با جمعي انسان تقريبا فاقد همه چيز، خيلي سخت بود. قبل از ورود، تصورم درباره مراجعين آنجا تاحدودي خلاف واقع بود. گمان مي كردم "معتادان خودمعرف" يك عده آدمهاي روبه راه هستند كه خود تصميم گرفته اند اعتياد را كنار بگذارند. ـ البته بعضي از آنها همينطور بودند ـ اما به زودی فهمیدم اكثرا آدمهايي هستند كه ديگر به آخر خط رسيده اند و ازسر ناچاري و بيكاري، آمده اند برای ترک. و چون از عزت نفس و اعتبار اجتماعي شان هيچ نمانده و چيزي ندارند براي از دست دادن، هركاري ممكن است انجام دهند و پيش بيني ناپذيري اي كه اعتياد در پي دارد، درباره اينها بسيار شديدتر است. خودم چند مورد از اين پيش بيني ناپذيري ها را به چشم ديدم و حوادث عجيب و غريبي آنجا پيش آمد كه چندان قابل ذكر نيست.

از ميان تمام چيزهايي كه دستگيرم شد، مواردي كاملا جديد بود. تكميل تجربه هاي قبلي و تعيـّن شنيده هاي پيشين نبود. چندتا از آنها را مي نويسم:

هروئين حدودا صد سال پيش به عنوان دارويي براي ترك اعتياد به ترياك ساخته شد! نمي دانم از چه زماني وارد ايران شد، اما مي دانم كه امروز واژه "هروئيني" در ميان ما اصلا ناماْنوس نيست. دارويي كه قرار بود به خاطر تاثيرات متفاوتش بر روي محرك هاي عصبي٬ تحمل درد و رنج دوره كوتاه ترك ترياك را آسان كند، خودش شد مورد مستقلي براي اعتياد و قوز بالاقوز. با اين حساب، بي هيچ اغراق و گزافه اي ذهن هايتان را آماده كنيد كه تا ده پانزده سال ديگر، واژه "متادوني" از هروئيني و ترياكي جاافتاده تر و پرمسمي تر شود. قرص متادون، نمك گنديده اي است كه باز براي ترك هروئين و ترياك ساخته شده و روز به روز تعداد معتادانش بيشتر مي شود. آدم ياد آن بازي سرِكاري بچگي مي افتد كه : ... گرگه رو كي ميخوره؟ گرگه رو شير ميخوره! شيره و گرگه و سگه و گربه و موشه و گندم و گندم گل گندم اي خدا، دختر مال مـــردم اي خدا!.! ... اصل ماجرا اين است كه اين وسط دختــر مال مردم مي شود! من مي گفتم و مي شنيدم كه حكومت راضي و خشنود است از اعتياد جوانان. اما اين سري به چشم ديدم.

همين قرصهاي شريف متادون كه مثل نقل و نبات در اختيار كساني قرار مي گيرد كه تصميم گرفته اند پول خرج كردن براي ترياك و هروئين را ترك كنند و خرج اعتيادشان را دولت بدهد، همين قرصهاي 1000 تا 1500 توماني كه دانه اي 5 تومان به بهزيستي فروخته مي شود، همين قرصها كه بنا به راي بسياري از اهل خرابات: "اگه صفا كردن با خود اينا شروع شه _ نه با ترياك و هروئين _ ديگه حرف نداره، كلي حال مي كني، تابلو هم نميشي، آبرو ريزي هم نداره!". همين قرصها را كلينيك هاي ترك اعتياد كه به ظاهر زير نظر بهزيستي هستند و من در اين مدت هرچه نگاه كردم، ديدم زير هيچ جاي بهزيستي نيستند، به وفور و با همان قيمت كمتر از مفت در اختيار دارند و براي آنكه كاسبي شان خوب تر بچرخد، موجي از اين تلقين را در شهر انداخته اند كه: بيـــاييــــد به جاي هروئين كشيدن، متادون بخوريم!! ياد خاتمي به خير!!!

درمان با متادون قرار بوده در يك يا دو دوره سه ماهه، معتاد را براي ترك هروئين همراهي كند. البته دوره هايي به عنـــوان درمان نگهـــدارنده به نام MMT   هم وجود دارد كه زمانش نامحـــدود و احيانا مادام العمر است و مخصوص معتاداني است كه به خاطر بيماري هاي جسمي يا رواني ديگري كه دارند، از ترك كامل ناتوانند. اما جمع كثيري از معتادان معمولي و قابل ترك! از ابتدا به اميد لطف و  MMTپروري مسئولان معظم بهزيستي، نه براي ترك، كه براي تبديل اعتياد مراجعه مي كنند و براي اين كار _ كه بازي دادن تيم درمان و متقاعد كردن آنها براي تمديدهاي بي انتها باشد _ همه فنون و ظرايف را بلدند. و امداد و حسن نظر حضرات مديران، كه بي استثنا همگي بيرون از اداره مراكز ترك اعتياد دارند هم٬ يار و پشتيبان آقايان متادون طلب است. و به پاس مشترياني كه براي مراكز خصوصي عصر آنها فرستاده اند، صبح _ در مراكز دولتي _ انواع ارفاق ها در حقشان روا مي شود.

از ماجراي تلخ متادون كه بگذريم مي رسيم به داستان جالب مشكلات جنسي! نشد _ دست كم در محدوده همين شهر يزد _ كار پژوهشي اي ضمن كارورزي انجام دهم اما كاملا مشخص بود كه مهمترين عامل گرايش جوانان مجرد به اعتياد، بيكاري و نااميدي از داشتن آينده اي روشن است و اصلي ترين دليل روآوردن آقايان متاهل، مشكلات جنسي. و به خاطر تاثیرات تاخيري مواد مخدر، مصرف شروع مي شود و كم كم ادامه مي يابد. نكته جالب و در واقع، تلخ و دردآور در اين ميان اين است كه خريد و فروش لوازم بهداشتي و دارويي اي كه در اين مورد به كار مي آيد، ممنوع و جرم است. و هرچند در بازار وجود دارد اما خريد و فروشش جريمه هاي بسيار سنگين دارد. حالا چرا و بنا به كدام مصلــحت و مفســـدت داستان اين طور است، نمــــي دانم. شايد مصرف ترياك فرهــنگي تر و اسلامي تر است، و ما سرمان نمي شود. و شايد اصلا دارویی نبايد مصرف شود٬ باید روش دیگری در پیش گرفت! نمی دانم.

از همه بدتر ماجراي ايدز است. من باورم نمي شد در كل استان يزد بيشتر از 15_10 ايدزي وجود داشته باشد و حال آنكه در همين مركز، پرونده 30_20 بيمار مبتلا به ايدز هست. و همگي آزاد. آزاد نه، رها!!! جــــداً رها. اين كه ارگاني به زور در جايي از آنها نگهــداري كنـــد پيشــكش، خودشان با اصرار مي خواهند به خاطر مشكلاتي که دارند، جايي آنها را بپذيرد و از آنها مراقبت شود اما دست كم در استان يزد، چنين جايي وجود ندارد. شايد به خاطر كتمان آمار واقعي٬ مسوولان معزز چنين تحليل و توجيه مي كنند كه استاني كه بيمار ايدزي ندارد، مركز نگهداري مي خواهد چه كند. و این معتادان آلوده هم در سطح شــهر مي گـــردند، آزمايش خون مي دهـــند، آرايشــگاه مي رونـــد، بي اخلاقـــي مي كنند، و با دوستانشان به اجبار یا محض اثبات رفاقت در سرنگ و غذا و حجامت و خالكوبي و ... شراكت مي كنند. و ...

سعي ساعيان مشكور

مهرماه 83 بود. با مشورت و تاكيد يكي از دوستان به فكر ايجاد يك خروجي براي ظرف كوچك ذهنم افتادم كه به نظر مي رسيد چون راهي به بيرون ندارد، مدتي است از دريافتن بازمانده است!

آن زمان٬ يك سال بود رشـته تحصيــلي ام درست هــــمان بود كه مي خواســتم. اما نه همان جــا كه مي خواستم. آنجا كه بودم _ و هنـوز هم هستم _ اسـتاد نداشت. دانشجو نداشت. محيط علمي نداشت. فضـايي مي جستم براي تولد سوالات نو، براي دانستن پاسخهاي كهنه، براي سمت گرفتن بسوي انديشه و رسيدن به يقين. و هيچ يك فراهم نبود.

در گوشه اتاقي در يكي از خانه هاي شهري كويري، به اميد رهايي از كوير ذهن خالي و پرتمنايم، وارد فضاي مجازي شدم. البته ناشيانه! آن زمان نمي دانستم چيزي به نام وبلاگ وجود دارد! تنها مشاور طمعكارم در امور رايانه، پيشنهاد ايجاد يك سايت را داد! خودش هم واسطه شد براي خريد دامنه و فضا و طراحي صفحه!! اسمي كه براي آن سايت انتخاب كردم، جلوه آرزويي بود كه براي خودم و آن فضاي مجازي داشتم: سخن گاه!

چنان با مكث _ بين دو كلمه _ و طماْنينه اين نام را به زبان مي آوردم كه كم كسي جرات داشت گمان کند که اين سايت٬ اگر نه بالاتر دست كم در حد نسخه قرن بيست و يكمي مجله مشهور "سخن" دهه های سی و چهل نخواهد بود! اما وقتي كارها انجام شد و سخن گاه  آماده شنيدن سخنان خالق صاحب سخنش! ديدم آهي در بساط نيست. به تقلا افتادم و هم، دست از بهانه جويي از خودم برداشتم و چند نوشته كم مايه اما موجود و مقدورم را وارد سخن گاه كردم.

در همين اثنا عاشق شدم! از قضا در جايي كه رفته بودم براي بيشتر گفتن و بيشتر شنفتن. ديگر زبانم بند آمد!.! و ذهنم به هيچ چيز نمي انديشيد، جز يك چيز. يك نفر. ابتداي عاشقي با ناكامي و مردودي هم همراه بود. و همين مزيد بر علت عاشقي. _ البته حالا هم كام و قبولي در كار نيست ولي پافشاري عاشقانه ام البته كمي شرايط را عوض كرده! _

باري، عاشقي بود و نوشتن و خواندن نبود مگر مكتوبات بين الاثنيني. آنها را _ چه ارسالي ها و چه دريافتي هاي اندك را_ بارها و بارها مي خواندم و نه هيچ چيز ديگر. تا عيد 84 كه امكان و تيسر مكاتبه هم از ميان رفت. "راهي" نبود جز وبلاگ! از شب عيد 84  وبلاگ نوشتن شروع شد و فقط خطاب به يك نفر! و اين شد آشنايي و همراهي من با وبلاگ.

مزه اش به دهانم خوش آمد و اواخر فروردين "اراجيف من"، رهسپار فضاي مجازي شد. اين يكي ديگر براي شخص خاصي نوشته نمي شد و در آن از هر دري سخني بود. سيزده چهارده ماهي عمر كرد و در اين مدت همراه و آينه سختي ها و آساني هاي پيش آمده بود.

ثبت نام در اولين جشنواره وبلاگ نويس هاي يزدي و بعد از آن، رتبه اول حوزه سياسي اجتماعي و بالاخره فشارها و طعن هاي متعاقب آن انتخاب، راقم پايان كار "اراجيف من" بود.

...

اين روزها، مخير بودم بين دو كار. يكي اينكه باز بي نام و نشان بنويسم و البته هرچه دلم مي خواهد. و صدالبته كه اين بار خود را جايي نشان ندهم و آفتابي نشوم و در تاريكي و پنهاني، بي محابا لب به گفتن هرچه دلم خواست باز كنم. و ديگري اينكه با نام و نشان و مسؤوليت خودم بنويسم، اما نه هرچه به ذهن قلم رسيد! سعي كنم حرف خودم را جوري بزنم كه مناسب كشوري مثل ايران است! بهانه به دست كسي ندهم و حرف خود را نيز زده باشم.

گرچه اولي بسيار لذت بخش تر است، اما دومي سازنده تر است و راه سخت و سربالايي ساخته شدن بايد روزي پيموده شود.

اين است كه به "سخن گاه" برگشته ام. با نام خودم. و اميد دارم خودم باشم، خودم بمانم و اين خود "شاد و زفت و فربه و گلگون" باشد و زبانش گويا. و رشحه طنز نيز همچنان جوي سخن را صفا بخشد. و "سخن گاه"، مرا از عهده بيست و پنج سالگي برآورد.

گر عارف حق بینی چشم از همه بر هم زن       چون دل به یکــی دادی آتش به دو عالم زن

هــم چشــم تماشـــا را بر روی نکــــو بگـشا       هــم دســت تمــــــنا را بر گیسوی پرخـم زن